Trong lịch sử phát triển của doanh nghiệp Việt Nam thời kỳ đổi mới, Nguyễn Thị Mai Thanh là một trong những hình mẫu tiêu biểu của thế hệ doanh nhân tiên phong. Từ một kỹ sư điện lạnh, bà đã dẫn dắt Công ty Cổ phần Cơ Điện Lạnh REE trở thành doanh nghiệp niêm yết đầu tiên trên thị trường chứng khoán, đồng thời mở rộng thành một tập đoàn đa ngành với dấu ấn sâu sắc trong lĩnh vực năng lượng, bất động sản và hạ tầng.
Tiểu sử và nền tảng học vấn
Nguyễn Thị Mai Thanh sinh ngày 25/12/1952, quê tại Tây Ninh và hiện sinh sống tại TP. Hồ Chí Minh.
Tuổi trẻ của bà gắn liền với bối cảnh chiến tranh. Bà từng tham gia phục vụ trong ngành quân y trước khi được cử đi học tại CHDC Đức. Sau đó, bà tốt nghiệp ngành Điện lạnh tại Đại học Tổng hợp Karl-Marx-Stadt – một trong những nền tảng kỹ thuật quan trọng giúp bà xây dựng sự nghiệp sau này.
Chính sự kết hợp giữa trải nghiệm trong thời chiến và nền tảng kỹ thuật bài bản đã hình thành nên một phong cách lãnh đạo rất đặc trưng: kỷ luật, bền bỉ và thực tế.
Hành trình sự nghiệp – từ kỹ sư đến “nữ tướng” doanh nghiệp
Khởi đầu từ doanh nghiệp nhà nước
Năm 1982, sau khi trở về nước, bà gia nhập Công ty Cổ phần Cơ Điện Lạnh REE (khi đó còn là doanh nghiệp nhà nước).
Bắt đầu từ vị trí Phó Giám đốc, đến năm 1987, bà được bổ nhiệm làm Giám đốc xí nghiệp. Đây là giai đoạn quan trọng khi bà trực tiếp tham gia vào hoạt động sản xuất, tích lũy kinh nghiệm quản lý và hiểu rõ cách vận hành doanh nghiệp.
Bước ngoặt năm 1993 – tiên phong cổ phần hóa
Năm 1993 là dấu mốc quan trọng trong sự nghiệp của Nguyễn Thị Mai Thanh khi REE thực hiện cổ phần hóa – một bước đi mang tính tiên phong tại Việt Nam thời điểm đó.
Bà được giao giữ vai trò Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc, trực tiếp điều hành doanh nghiệp trong giai đoạn chuyển đổi từ mô hình nhà nước sang công ty cổ phần. Đây là một thử thách lớn, bởi:
- Mô hình quản trị hoàn toàn thay đổi
- Áp lực hiệu quả kinh doanh gia tăng
- Thị trường bắt đầu mở cửa cạnh tranh
Tuy nhiên, chính trong giai đoạn này, REE đã từng bước khẳng định vị thế với các sản phẩm cơ điện lạnh, đặc biệt là thương hiệu điều hòa Reetech.
Niêm yết lịch sử – doanh nghiệp đầu tiên trên sàn chứng khoán
Năm 2000, Công ty Cổ phần Cơ Điện Lạnh REE trở thành doanh nghiệp đầu tiên niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam với mã REE.
Đây không chỉ là bước ngoặt của riêng doanh nghiệp, mà còn là dấu mốc quan trọng của toàn bộ thị trường tài chính Việt Nam. Quyết định niêm yết cho thấy tư duy đi trước thời đại của Nguyễn Thị Mai Thanh:
- Minh bạch hóa hoạt động doanh nghiệp
- Huy động vốn từ thị trường
- Chuẩn hóa quản trị theo thông lệ quốc tế
Mở rộng đa ngành – từ cơ điện đến năng lượng và bất động sản
Từ năm 2001, REE bắt đầu mở rộng sang các lĩnh vực mới như bất động sản và năng lượng. Dưới sự dẫn dắt của Nguyễn Thị Mai Thanh, doanh nghiệp từng bước đầu tư vào:
- Thủy điện
- Điện gió
- Điện mặt trời
- Nhiệt điện
- Bất động sản văn phòng
Chiến lược này giúp REE chuyển mình từ một công ty cơ điện lạnh thành một tập đoàn đa ngành, với nguồn thu ổn định và ít phụ thuộc vào một lĩnh vực duy nhất.
“Ngã rẽ” tại Sacombank và quyết định tập trung
Ít ai biết rằng, trong giai đoạn 1993–2011, bà Mai Thanh còn là thành viên HĐQT của Ngân hàng Sacombank.
Đây là thời kỳ ngân hàng này phát triển mạnh mẽ dưới sự dẫn dắt của Đặng Văn Thành.
Tuy nhiên, đến năm 2011 – khi thị trường tài chính có nhiều biến động – bà quyết định rút lui khỏi Sacombank để tập trung toàn lực cho REE.
Quyết định này cho thấy một tư duy rõ ràng: tập trung nguồn lực vào lĩnh vực cốt lõi để tạo ra giá trị bền vững.
Giai đoạn tăng trưởng mạnh và tái cấu trúc
Sau năm 2011 – thời điểm rút lui khỏi Ngân hàng Sacombank để tập trung toàn lực cho Công ty Cổ phần Cơ Điện Lạnh REE – Nguyễn Thị Mai Thanh đã đưa doanh nghiệp bước vào một giai đoạn phát triển mang tính bản lề, không chỉ tăng trưởng về quy mô mà còn chuyển dịch về chất.
Thay vì tiếp tục phụ thuộc vào mảng cơ điện lạnh truyền thống, bà định hướng REE chuyển sang mô hình đa ngành có trụ cột là năng lượng và hạ tầng – những lĩnh vực có dòng tiền ổn định, ít biến động và phù hợp với chiến lược dài hạn.
REE bắt đầu đẩy mạnh đầu tư vào:
- Thủy điện (nguồn điện ổn định, chi phí vận hành thấp)
- Điện gió và điện mặt trời (đón đầu xu hướng năng lượng tái tạo)
- Nhiệt điện (bổ sung nguồn cung năng lượng quy mô lớn)
- Hạ tầng nước và môi trường
Chiến lược này giúp doanh nghiệp không chỉ tăng trưởng, mà còn tái định vị hoàn toàn mô hình kinh doanh – từ một công ty cơ điện sang một tập đoàn đầu tư hạ tầng năng lượng.
Kết quả thể hiện rõ qua các chỉ số tài chính:
- Tổng tài sản tăng mạnh từ khoảng 5.300 tỷ đồng năm 2011 lên gần 35.500 tỷ đồng vào năm 2024 – tức tăng hơn 6 lần chỉ trong hơn một thập kỷ
- Lợi nhuận sau thuế duy trì ổn định trên 1.000 tỷ đồng mỗi năm trong suốt nhiều năm liên tiếp – điều không dễ với một doanh nghiệp đầu tư lớn vào hạ tầng
- Doanh thu đạt đỉnh gần 9.400 tỷ đồng vào năm 2022, đánh dấu giai đoạn tăng trưởng mạnh nhất
Điều đáng chú ý không chỉ là con số, mà là chất lượng tăng trưởng: REE duy trì được sự ổn định ngay cả trong những giai đoạn thị trường biến động, nhờ danh mục đầu tư có tính phòng thủ cao.
Một cột mốc quan trọng trong quá trình này là năm 2020, khi REE thực hiện tái cấu trúc theo mô hình holding (công ty mẹ – công ty con).
Việc chuyển đổi này mang lại nhiều lợi ích chiến lược:
- Tách bạch các mảng kinh doanh (cơ điện, năng lượng, bất động sản, nước)
- Tối ưu quản trị và kiểm soát rủi ro
- Tăng khả năng huy động vốn và thu hút nhà đầu tư
- Linh hoạt hơn trong việc mở rộng và thoái vốn từng lĩnh vực
Đây là bước đi cho thấy tư duy quản trị hiện đại của Nguyễn Thị Mai Thanh, khi bà không chỉ tập trung vào tăng trưởng, mà còn chuẩn bị nền tảng để doanh nghiệp vận hành hiệu quả trong dài hạn.
Bước ngoặt năm 2024 – chuyển giao quyền lực
Sau hơn 30 năm gắn bó và dẫn dắt, cuối năm 2024, Nguyễn Thị Mai Thanh chính thức rời vị trí Chủ tịch HĐQT tại Công ty Cổ phần Cơ Điện Lạnh REE, chuyển sang đảm nhiệm vai trò Tổng Giám đốc.
Vị trí Chủ tịch được chuyển giao cho Alain Xavier Cany – đại diện của quỹ đầu tư ngoại Platinum Victory.
Đây không đơn thuần là một sự thay đổi nhân sự, mà là dấu mốc quan trọng phản ánh sự chuyển mình trong cấu trúc quyền lực và chiến lược phát triển của REE.
Những thay đổi này cho thấy:
- Gia tăng ảnh hưởng của nhà đầu tư nước ngoài: Platinum Victory nâng tỷ lệ sở hữu lên mức có thể tác động lớn đến các quyết sách
- Chuyển dịch mô hình quản trị: từ doanh nghiệp mang đậm dấu ấn cá nhân sang mô hình quản trị mang tính tổ chức và quốc tế hóa hơn
- Chuẩn bị cho giai đoạn phát triển mới: nơi REE không chỉ là doanh nghiệp nội địa, mà hướng đến tiêu chuẩn vận hành toàn cầu
Dù rời vị trí Chủ tịch, việc bà Mai Thanh tiếp tục giữ vai trò Tổng Giám đốc cho thấy bà vẫn trực tiếp tham gia điều hành, đảm bảo sự ổn định trong quá trình chuyển giao.
Tài sản và vị thế trên thị trường
Với hơn 40 năm gắn bó cùng REE, Nguyễn Thị Mai Thanh hiện là một trong những nữ doanh nhân giàu có và có ảnh hưởng lớn trên thị trường chứng khoán Việt Nam.
Bà sở hữu hơn 60 triệu cổ phiếu REE, tương đương giá trị hàng nghìn tỷ đồng. Không chỉ riêng cá nhân, các thành viên trong gia đình bà cũng nắm giữ lượng cổ phần đáng kể, tạo nên một nhóm cổ đông nội bộ vững mạnh.
Điều này mang lại hai ý nghĩa quan trọng:
- Đảm bảo quyền kiểm soát chiến lược trong suốt quá trình phát triển
- Tạo nền tảng tài chính ổn định để doanh nghiệp triển khai các dự án dài hạn
Chính sự gắn bó giữa lãnh đạo và doanh nghiệp đã góp phần giúp REE duy trì được sự nhất quán trong chiến lược suốt nhiều thập kỷ.
Phong cách lãnh đạo và dấu ấn cá nhân
Điểm đặc biệt làm nên thương hiệu của Nguyễn Thị Mai Thanh không chỉ nằm ở thành tựu, mà ở phong cách lãnh đạo rất riêng.
- Xuất thân kỹ thuật: Là kỹ sư điện lạnh, bà hiểu sâu về sản phẩm, công nghệ và quy trình vận hành – điều giúp các quyết định luôn gắn với thực tế
- Kỷ luật và bền bỉ: Trải nghiệm trong môi trường quân đội giúp bà hình thành tinh thần kỷ luật cao, khả năng chịu áp lực và sự kiên trì
- Tư duy tiên phong: Dám thực hiện những bước đi chưa có tiền lệ như cổ phần hóa sớm hay niêm yết trên thị trường chứng khoán
- Chiến lược dài hạn: Lựa chọn đầu tư vào năng lượng và hạ tầng – những lĩnh vực không “nóng” nhưng bền vững
Khác với nhiều doanh nhân hiện đại, bà không xây dựng hình ảnh cá nhân ồn ào trên truyền thông. Thay vào đó, dấu ấn của bà nằm ở những quyết định mang tính nền tảng, định hình hướng đi của doanh nghiệp trong suốt hàng chục năm.
Nguyễn Thị Mai Thanh không chỉ là một doanh nhân thành công, mà còn là biểu tượng của sự bền bỉ và tiên phong trong kinh doanh.
Từ một kỹ sư điện lạnh đến người dẫn dắt doanh nghiệp niêm yết đầu tiên tại Việt Nam, hành trình của bà là minh chứng cho việc: thành công không đến từ cơ hội, mà đến từ sự kiên định và tầm nhìn dài hạn.
Trong bối cảnh REE bước sang một giai đoạn mới, những dấu ấn mà bà để lại vẫn sẽ là nền tảng quan trọng cho sự phát triển của doanh nghiệp trong tương lai.
Thông Tin: Doanh Nhân Cuối Tuần
